بسم الله الرحمن الرحیم

تقوا مي‌تواند نقش‌هاي گوناگون و بسيار مهم در تربيت يك فرد ايفا بكند. برخي از نقش‌هاي تربيتي تقوا به شرح ذيل است‌:

1. انسان به "تسلط بر نفس‌" در زندگي نياز اساسي دارد، تقوا مي‌تواند اين نقش را ايفا بكند; چرا كه حقيقت تقوا همان خود نگه‌داري است و انسان با نگهداري خود مي‌تواند از بسياري از مشكلات دنيوي و عذاب‌هاي اخروي نجات يابد، زيرا انسان مسلّط بر نفس‌، انحراف هواي نفس خود را مي‌گيرد و حقوق ديگران را نمي‌خورد، سرقت و امثال آن را مرتكب نمي‌شود و بدين وسيله از زندان و نظير آن هم رهايي مي‌يابد، و نيز، با انجام فرائض الهي و اجتناب از حرام‌ها، او زمينة خشنودي خداوند را از خود مهيا مي‌كند و خشم الهي را از خود دور مي‌كند. بنابراين كسي كه تقواي الهي داشته باشد مي‌تواند از نيروي "تسلط بر نفس‌" در زندگي برخوردار باشد.

2. تقوا، انسان را "روشن‌بين‌" به بار مي‌آورد. يعني اگر درون انسان پاك باشد و تيرگي‌ها از درون او زدوده شود، خداوند در دل او چيزي قرار مي‌دهد كه با آن حقايق را خوب تمييز مي‌دهد. هم خود را بهتر مي‌شناسد و به معايب و مزاياي خود بهتر آگاه مي‌شود، و هم جهان اطراف خود را بهتر تمييز مي‌دهد، خوب و بد آن را از هم جدا مي‌كند.
خوب‌هاي آن را گرفته و بدي‌هاي آن را از خود درو مي‌كند. خداوند مي‌فرمايد: "يَـََّأَيُّهَا الَّذِين‌َ ءَامَنُوَّاْ إِن تَتَّقُواْ اللَّه‌َ يَجْعَل لَّكُم‌ْ فُرْقَانًا;(انفال‌،29) اي كساني كه ايمان آورده‌ايد! اگر از (مخالفت فرمان‌) خدا بپرهيزيد، براي شما وسيله‌اي جهت جدا ساختن حق از باطل قرار مي‌دهد."

3. اميدواري به خدا نيز نقش بسيار تعيين كننده در حفظ سلامتي روحي و رواني فرد دارد. اين اميدواري در ساية تقوا حاصل مي‌شود. وقتي انسان متقي‌، متوجه اين نكته شد كه خدا در اثر تقواي او، گناهان گذشته او را مورد عفو قرار خواهد داد، به او دل بسته و رابطه‌اش را با او محكم‌تر مي‌كند. بنابراين تقوا مي‌تواند انسان را با اميد به زندگي و رحمت خدا تربيت بكند; چرا كه خداوند خود مي‌فرمايد: "...وَيُكَفِّرْ عَنكُم‌ْ سَيِّ ?‹َاتِكُم‌ْ وَيَغْفِرْ لَكُم‌ْ وَاللَّه‌ُ ذُو الْفَضْل‌ِ الْعَظِيم‌ِ ;(انفال‌،29) و گناهانتان را مي‌پوشاند; و شما را مي‌آمرزد; و خداوند صاحب فضل و بخشش عظيم است‌."
از سوي ديگر "صبر" نيز همانند "تقوا" نقش بسيار مهمي را در زندگي انسان ايفا مي‌كند به جهت اين كه‌: "صبر" از بزرگ‌ترين صفت‌ها و احوال انساني است كه قرآن‌، آن را مدح كرده و مكرر به آن امر نموده است‌، حتي تا نزديك 70 مرتبه در قرآن از آن سخن به ميان آمده است‌. از جمله‌: "وَ اسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَ الصَّلَوَة‌ِ وَ إِنَّهَا لَكَبِيرَة‌ٌ إِلآ  عَلَي الْخَـَشِعِين‌َ ;(بقره‌،45) از صبر و نماز ياري جوييد; و اين كار، جز براي خاشعان‌، گران است‌."

1. برخي از آثار تربيتي صبر عبارتند از: صبر مي‌تواند انسان را از نظر روحي و رواني‌، قدرتمند به وجود بياورد به خاطر اين كه با صبر، هر حادثة بزرگي كوچك جلوه مي‌كند و از هيبت و سختي مشكل كاسته مي‌شود. انسان صابر به راحتي مي‌تواند با اعتماد بر اين پشتوانة بزرگ بر مشكلات فائق بيايد و در زندگي خود، احتياجي به ديگران نداشته باشد و يا حداقل كم نياز باشد.

2. صبر، انسان را در مقابل هواهاي نفساني مقاوم و محكم مي‌كند. كسي كه در زندگي صبر پيشه مي‌كند هميشه در برابر امور شهواني به خدا پناه مي‌برد و در زمان‌هاي غضب و خشم هم برخورد غالب مي‌آيد. مقاومت و استقامت رمز پيروزي بر سختي‌ها و كليد پيروزي و موفقيت در كارها است‌. از اين رو خدا، همواره رهبران آسماني را به داشتن صبر سفارش فرموده و يا خود اين رهبران از خدا اعطاي اين حالت را از خدا هميشه خواستار بوده‌اند.                                                                                 مانند آية 250 بقره و آية 126 اعراف و آية 130 طه و ساير آيات‌.( ر.ك‌: استاد مطهري‌، آشنايي با قرآن‌، ج 3 و 6، انتشارات صدرا / تفسير الميزان‌، علامه طباطبايي‌;، ج 1، ص 152 و 344، جامعه مدرسين‌. )